Hai điểm đến chính để tìm hiểu ninja ở Nhật Bản là Bảo tàng Ninja Iga-ryū ở thành phố Iga (tỉnh Mie) và khu Kōka ở tỉnh Shiga, nơi có nhà ninja Kōka-ryū và làng ninja Kōka no Sato. Ở Iga, bạn xem được ngôi nhà có cửa xoay, ngăn bí mật, phòng trưng bày dụng cụ và sách nghề, rồi dạo quanh thành Iga Ueno. Ở Kōka, điểm nhấn là một dinh thự cũ của gia tộc địa phương với cấu trúc đánh lừa người lạ, cùng cảnh làng núi và lò gốm Shigaraki gần đó.
Iga Ueno: thị trấn ninja quanh một toà thành
Trung tâm thành phố Iga là khu Ueno, nằm quanh thành Iga Ueno. Bảo tàng ninja đặt ngay trong công viên Ueno, cạnh thành. Vì mọi thứ gần nhau, bạn có thể đi bộ trọn một ngày: thành, bảo tàng, nhà tưởng niệm nhà thơ Matsuo Bashō, và phố cổ với những dãy nhà gỗ.
Thành Iga Ueno và bức tường đá
Thành Iga Ueno được lãnh chúa Tōdō Takatora, một bậc thầy xây thành, mở rộng đầu thế kỷ 17. Thứ đáng xem nhất là tường đá cao khoảng 30 mét, thuộc loại cao nhất Nhật Bản, soi bóng xuống hào nước. Tháp thành bằng gỗ hiện nay được dựng lại vào thế kỷ 20. Đứng dưới chân tường, bạn sẽ hiểu vì sao các sách ninja tốn nhiều trang cho chuyện vượt tường và hào.
Bảo tàng Ninja Iga-ryū có gì
- Nhà ninja: một ngôi nhà nông thôn được di dời về đây, bên trong có cửa xoay xoay được một vòng để người đi qua biến mất, ván sàn giấu đồ, thang ẩn lên gác, chỗ giấu kiếm. Hướng dẫn viên mặc trang phục ninja sẽ trình diễn từng cơ chế.
- Phòng trưng bày: dụng cụ leo trèo, đồ qua nước, đồ lửa, bản chép sách nghề, kèm chú thích về lịch sử Iga.
- Phòng tư liệu: giới thiệu nghiên cứu về shinobi, phân biệt sử thật với hình ảnh phim ảnh.
- Sân khấu biểu diễn: các màn trình diễn ninja mang tính giải trí, có những ngày nhất định.
Điều đáng khen là bảo tàng không né chuyện phim ảnh. Họ cho thấy cả hai lớp: ninja trong tư liệu và ninja trong văn hoá đại chúng, để khách tự so sánh.
Tàu ninja và lễ hội
Tuyến đường sắt Iga, nối ga Iga-Kambe với trung tâm Ueno, có những đoàn tàu sơn hình ninja, thiết kế bởi hoạ sĩ truyện tranh Matsumoto Leiji. Ngay trên tàu bạn đã thấy không khí. Vào mùa xuân, thường quanh tháng 4, thành phố tổ chức lễ hội ninja, khi người dân và du khách mặc trang phục ninja đi khắp phố. Ngày 22 tháng 2 được nhiều người Nhật gọi vui là "ngày ninja", vì cách đọc con số gợi tiếng "nin nin nin".
Kōka: dinh thự cũ và làng ninja
Kōka nằm phía bắc Iga, bên kia rặng núi. Thành phố này rộng, các điểm tham quan cách xa nhau hơn, nên nên dành một ngày riêng.
Nhà ninja Kōka-ryū
Đây là một dinh thự cũ của gia tộc Mochizuki, một trong những dòng họ có tiếng ở Kōka, được dựng cách đây khoảng ba trăm năm. Từ ngoài nhìn vào, ngôi nhà trông như nhà một tầng bình thường, nhưng bên trong có nhiều tầng lửng, cửa xoay, lối thoát bí mật, chỗ nghe lén. Điểm hay của nơi này là bạn đứng trong một công trình cũ thật sự, chứ không phải mô hình. Các cơ chế ở đây giải thích rõ ý tưởng "nhà để giữ an toàn cho người nhà", nhiều hơn là "nhà để làm điều mờ ám".
Làng ninja Kōka no Sato
Làng ninja nằm trong vùng đồi rừng, có nhà trưng bày, khu trải nghiệm vượt chướng ngại, nhà có cơ chế đánh lừa. Đây là nơi hợp với gia đình có trẻ nhỏ, vì không gian rộng, nhiều chỗ cho trẻ chạy nhảy. Phần lịch sử ở đây nhẹ hơn Iga, phần vui chơi nhiều hơn.
Gốm Shigaraki: một lý do nữa để ghé
Shigaraki, cũng thuộc thành phố Kōka, là một trong những làng gốm lâu đời nổi tiếng của Nhật. Con lửng tanuki bằng gốm đứng trước cửa hàng quán khắp Nhật Bản phần lớn đến từ đây. Ghé lò gốm, xem nghệ nhân làm việc là cách hay để thấy Kōka không chỉ là "làng ninja".
So sánh để chọn điểm đến
| Iga Ueno | Kōka | |
|---|---|---|
| Tỉnh | Mie | Shiga |
| Điểm mạnh | Bảo tàng tập trung, gần thành cổ, đi bộ được | Dinh thự cũ thật, làng ninja rộng, làng gốm |
| Hợp với | Người mê sử, đi một ngày gọn | Gia đình có trẻ, người thích nông thôn |
| Đi lại | Tàu Kintetsu đến Iga-Kambe, đổi tàu Iga về trung tâm | Tàu JR tuyến Kusatsu, thêm xe buýt hoặc taxi tuỳ điểm |
| Kết hợp | Nara, Osaka | Kyoto, hồ Biwa |
Giờ mở cửa, giá vé, lịch biểu diễn thay đổi theo mùa và theo năm. Trước khi đi, nên xem trang web chính thức của từng nơi và của hội du lịch thành phố Iga, Kōka.
Những điều nên biết trước khi đi
- Phân biệt đồ cũ và đồ phục dựng. Nhiều dụng cụ trưng bày là bản làm lại. Đọc ghi chú niên đại sẽ giúp bạn thấy ninja thật khác ninja phim thế nào.
- Đi vào ngày thường. Cuối tuần và mùa lễ hội rất đông, nhất là nhóm học sinh đi tham quan.
- Đọc trước một chút. Biết sơ về chuyến vượt Iga năm 1582 và chiến tranh Tenshō Iga sẽ làm chuyến đi ý nghĩa hơn nhiều.
- Giữ trật tự trong nhà cổ. Dinh thự ở Kōka là công trình cũ; không tự ý mở các cơ chế khi không có hướng dẫn viên.
- Trẻ nhỏ: các khu trải nghiệm có quy định độ tuổi và cách chơi an toàn; nghe theo nhân viên.
Những điểm phụ đáng ghé
- Nhà tưởng niệm Matsuo Bashō ở Iga Ueno. Bashō sinh ở Iga năm 1644. Có lời đồn vui rằng ông từng là ninja vì đi khắp nước Nhật, nhưng không có bằng chứng nào.
- Thác Akame 48 ở thành phố Nabari, cạnh Iga: một chuỗi thác trong khe núi, truyền thuyết địa phương nói là nơi luyện tập của shinobi. Đẹp nhất vào mùa lá đỏ.
- Thành phố Iga về đêm: phố cổ yên tĩnh, ít đèn, là chỗ hợp để tưởng tượng một thị trấn thời Edo.
Góc nhìn hôm nay
Năm 2017, câu chuyện hai làng shinobi Iga và Kōka được công nhận là Di sản Nhật Bản. Danh hiệu này không dành cho một công trình đơn lẻ mà cho cả một chuỗi địa điểm kể chung một câu chuyện. Nhờ vậy, du lịch ninja ở đây gắn với nghiên cứu nghiêm túc, đặc biệt là Trung tâm Nghiên cứu Ninja Quốc tế của Đại học Mie, đặt ở Iga.
Điều người ta mang về sau chuyến đi thường không phải phi tiêu lưu niệm, mà là cảm giác về địa hình: những khe núi hẹp, rừng kín, làng nằm lọt giữa đồi. Đó là thứ làm ra shinobi, nhiều hơn mọi bí kíp.
Câu hỏi thường gặp
Bảo tàng ninja ở Nhật nằm ở đâu?
Hai nơi nổi tiếng nhất là Bảo tàng Ninja Iga-ryū trong công viên Ueno, thành phố Iga, tỉnh Mie, và khu Kōka ở tỉnh Shiga với nhà ninja Kōka-ryū và làng ninja Kōka no Sato. Cả hai đều cách Osaka, Kyoto khoảng một đến hai giờ đi tàu.
Đi bảo tàng ninja Iga thế nào?
Từ Osaka hoặc Nagoya, đi tàu Kintetsu đến ga Iga-Kambe, rồi đổi sang tuyến tàu Iga về trung tâm Ueno, đi bộ thêm vào công viên. Lịch tàu và giờ mở cửa nên kiểm tra trên trang chính thức trước khi đi.
Nên chọn Iga hay Kōka?
Iga hợp với người thích lịch sử và muốn đi bộ gọn trong một ngày vì bảo tàng, thành cổ ở cạnh nhau. Kōka hợp với gia đình có trẻ nhỏ, có dinh thự cũ thật và làng ninja rộng. Nếu đủ thời gian thì nên đi cả hai.
Nhà ninja có gì đặc biệt?
Nhà ninja có cửa xoay, ván sàn giấu đồ, thang ẩn, tầng lửng, lối thoát bí mật. Những cơ chế này giúp người trong nhà trốn hoặc chạy thoát khi có người lạ xông vào. Hướng dẫn viên thường trình diễn từng cơ chế cho khách xem.
Lễ hội ninja ở Iga diễn ra khi nào?
Lễ hội ninja ở Iga Ueno thường diễn ra vào mùa xuân, quanh tháng 4. Người dân và du khách mặc đồ ninja đi khắp phố. Lịch cụ thể mỗi năm có thể khác, nên xem thông báo của thành phố.
